tutorial.nl

windows版本的emacs

dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt
komen en terug kan keren naar simpelweg editen met 1 venster.  Het is
eenvoudig:

	C-x 1	een enkel venster (i.e. gooi alle andere vensters weg)

Het commando is Control-x gevolgd door het cijfer 1.  C-x 1 vergroot het
venster waar de cursor in staat tot het hele scherm.  Alle andere vensters
worden weggegooid.

>> Zet de cursor op deze regel en type C-u 0 C-l.
>> Type nu Control-h k Control-f.
   Zie hoe dit venster kleiner wordt, terwijl een nieuw venster verschijnt
   om de documentatie van het Control-f commando te laten zien.

>> Type nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen.


* TOEVOEGEN EN WEGHALEN
-----------------------

Als je tekst toe wilt voegen type je die eenvoudigweg in.  Tekens die je
kan zien, zoals A, 7, *, en dergelijke, worden door Emacs als tekst
ge-interpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd.  Type <Return> (de
`volgende regel' toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe
regel te beginnen.

Je kan het laatste teken dat je intypte weghalen door <Delete> te typen.
<Delete> is een toets op het toetsenbord, die misschien ook wel "Del"
heet.  In sommige gevallen dient de "Backspace" toets als <Delete>, maar
niet altijd!

In het algemeen haalt <Delete> het teken dat juist voor de cursorpositie
staat weg.

>> Probeer dit nu: type een paar letters en haal ze weer weg door een paar
   keer op <Delete> te drukken.  Maak je niet druk over het feit dat dit
   bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele versie van
   deze uitleg.  Je zit slechts je eigen copie te wijzigen.

Als een regel tekst te lang wordt om op een regel op het scherm te laten
zien dan gaat de regel verder op een volgende schermregel.  Een backslash
("\") in de rechtermarge laat dan zien dat de regel op de volgende
schermregel verder gaat.

>> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf
   toevoegen.  Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt.

>> Type weer wat <Delete>s om zoveel tekens weg te halen tot de regel weer
   op een schermregel past.  De vervolgregel zal verdwijnen.

Je kan een Newline weggooien als elk ander teken.  Als je een Newline
weggooit voeg je de twee regels waar de Newline tussen staat samen tot een
enkele regel.  Als de regel die het resultaat is van deze operatie niet op
een schermregel past zal ze getoond worden met een vervolgregel.

>> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en type <Delete>.  Dit
   voegt de huidige en vorige regel samen.

>> Type <Return> om de Newline die je net weggooide weer toe te voegen.

Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs commando's het aantal keren dat
het herhaald moet worden op kan geven.  Dit geldt ook voor gewone tekens.
Als je een gewoon teken herhaalt wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd.

>> Probeer dat nu: type C-u 8 * om ******** toe te voegen.

Je hebt nu de basismanier geleerd om iets in Emacs te typen en fouten te
corrigeren.  Je kan tekst ook per woord of regel weggooien.  Hier volgt
een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen:

	<Delete>     haal het teken weg dat voor de cursor staat
	C-d   	     haal het teken weg dat achter de cursor staat

	M-<Delete>   gooi het woord weg dat voor de cursor staat
	M-d	     gooi het woord weg dat achter de cursor staat

	C-k	     gooi alles weg van de cursor tot het eind van de regel
	M-k	     gooi alles weg van de cursor tot het eind van de zin

Merk op dat <Delete> en C-d met M-<Delete> en M-d de analogie die begon
met C-f en M-f verder trekken (waarbij we voor het gemak even vergeten dat
<Delete> niet echt een control teken is).  C-k en M-k lijken enigzins op
C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen.

Als je meer dan een enkel teken tegelijk weghaalt bewaart Emacs de tekst
die je weggooit zodat je haar weer terug kan halen.  Weggegooide tekst
terughalen heet "yanken".  Je kan weggegooide tekst terugbrengen op de
plaats waar je haar hebt weggegooid of op een andere plaats in de tekst.
Je kan ook meerdere keren yanken om er meedere copi-en van te maken.  Het
yank-commando is C-y.

Merk op dat er een verschil is tussen het weghalen en weggooien van iets:
iets dat je hebt weggooid kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt
weggehaald niet.  (In het engels is het verschil tussen `killing' en
`deleting' duidelijker dan tussen de nederlandse vertaling `weggooien' en
`weghalen'.)  In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan
een enkel teken, Newline of spatie verwijderen deze tekst bewaren zodat ze
geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's die slechts een
enkel teken weghalen.

>> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leef is.
   Type C-k om de tekst op die regl weg te gooien.
>> Type C-k een tweede keer.  Nu gooit dit commando het Newline teken
   weggooit.

Merk op hoe een enkele C-k de inhoud van een regel weggooit, een tweede
C-k de regel zelf zodat alle volgende regels een regel omhoog komen.  Het
numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven aantal regels zal
worden weggegooid, inclusief de inhoud.  Dit is meer dan simpelweg
herhaling: C-u 2 C-k gooit twee regels weg, terwijl tweemaal C-k typen dat
niet doet.

Om de laatst weggegooide tekst terug te halen naar de plaats waar de
cursor nu op staat (te yanken), type C-y.

>> Probeer het nu: type C-y om de tekst te yanken.

Het is alsof je met C-y iets uit de prullenbak haalt wat je net had
weggegooid.  Merk op dat verschillende C-k's achter elkaar alle regels
die weggegooid worden bij elkaar bewaart zodat een enkele C-y die regels
in een keer terugbrengt.

>> Probeer het nu: type C-k een paar keer.

Om de weggegooide tekst terug te halen:

>> Type C-y.  Beweeg de cursor wat regels naar beneden en type weer C-y.
   Je ziet nu hoe je tekst kan copieren.

Wat nu te doen als je wat tekst terug wilt brengen, maar je hebt intussen
al iets anders weggegooid?  C-y zou datgene terugbrengen wat je het
recentst hebt weggegooid.  Gelukkig is de voorgaande tekst niet verloren
gegaan.  Je kunt die tekst terughalen met M-y.  Nadat je C-y hebt getypt
om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt M-y die tekst
met de tekst die je daarvoor had weggegooid.  Je kunt M-y herhalen om
tekst terug te halen die je steeds langer geleden hebt weggegooid.  Als je
de tekst te pakken hebt die je zocht hoe je niets te doen om die daar te
houden.  Je kan gewoon verder werken en de teruggehaalde tekst met rust
laten.

Als je M-y vaak genoeg typt kom je terug waar je begon, bij de recentst
weggegooide tekst.

>> Gooi een regel weg, beweeg de cursor wat, en gooi nog een regel weg.
   Type C-y om de tweede regel die je weggooide terug te halen.
   Type nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste regel
   die je weggooide.
   Type nog wat M-y's en zie wat er langs komt.  Herhaal dit tot de
   tweede regel weer langs komt, en dan nog een paar keer.
   Je kan ook experimenteren met positieve en negatieve argumenten aan
   M-y.


* HERSTELLEN
------------

Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent,
dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstel commando, C-x u.

Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn van
een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te typen, worden steeds
eerdere commando's hersteld.

Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet wijzigen,
zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's die simpelweg
de ingetypte letter aan de tekst toevoegen worden meestal gegroepeerd
in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je minder C-x u's hoeft te
type om het toevoegen van teksts te herstellen.

>> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou ze weer moeten verschijnen.

C-_ is een alternatief voor C-x u.  Het levert exact hetzelfde resultaat
op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te typen.  Een
nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het intypen ervan niet
triviaal is.  Dat is ook de reden het alternatief, C-x u.  Op sommige
terminals kan je C-_ typen door te doen alsof je C-/ typt.

Een numeriek argument aan C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen aan.


* BESTANDEN
-----------

Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan moet je de
tekst in een bestand bewaren (`to save a file' in het engels).  Als je
dat niet doet ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je uit
Emacs gaat.  Je kan een bestand veranderen door het bestand `bezoeken'.
(Ook wel `vinden'; `finding' of `visiting' in het engels.)

Het bezoeken van een bestand betekent dat je de inhoud van dat bestand
in Emacs ziet.  Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het
veranderen bent.  Echter, deze veranderingen zijn slechts tijdelijk
zolang je het bestand niet bewaart.  Op deze manier kan je nooit per
ongeluk een half gewijzigd bestand op het systeem achterlaten.  Zelfs
als je het bestand bewaart, zorgt Emacs ervoor dat het originele
bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het
geval je later besluit dat de veranderingen toch niet zo'n goed plan
waren.

In de buurt van de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en
eindigt met streepjes, met aan het begin "--:-- TUTORIAL.nl" of iets
dergelijks.  Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand
zien dat je op dat moment bezoekt.  Op dit moment bezoek je een bestand
dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen copie van de nederlandstalige
Emacs uitleg (`tutorial' in het engels).  Als je in Emacs een bestand
bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats.

De commando's om een bestand te bezoek of te bewaren zijn anders dan de
commando's die je tot nu toe geleerd hebt; ze bestaan namelijk uit twee
tekens.  Beide commando's beginnen met het teken Control-x.  Er zijn een
heleboel commando's die met Control-x beginnen.  Veel van die commando's
hebben te maken met bestanden, buffers, en daaraan gerelateerde zaken.
Dergelijke commando's bestaan uit twee, drie of vier tekens.

Nog iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken is dat
je aan moet geven welk bestand je wilt.  Dit heet dat het commando "een
argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het bestand.
Nadat je het commando

	C-x C-f		bezoek bestand (met de f van `find file')

hebt getypt vraagt Emacs om de naam van het bestand.  De naam die je
intypt verschijnt op de onderste regel van het scherm.  Wanneer die regel
voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet ze de minibuffer.  Je kan de
gebruikelijke Emacs commando's gebruiken om de filename in te typen.

Tijdens het invoeren van de naam van het bestand (of willekeurig wat
voor minibuffer invoer) kan je het commando afbreken met C-g.

>> Type C-x C-f gevolgd door C-g.  Dit breekt de minibuffer af en
   ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte.
   Netto resultaat is dat je geen bestand bezoekt.

Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, type dan <Return> om het
af te sluiten.  Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk en bezoekt
het bestand dat je aangegeven hebt.  Als het C-x C-f commando klaar is,
verdwijnt de minibuffer.

Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en kan
je de inhoud wijzigen.  Als je de wijzigingen op wilt slaan, type dan het
commando

	C-x C-s   bewaar bestand (met de s van `save file')

Dit bewaart de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand.  De eerste
keer dat je dit doet bewaart Emacs het originele bestand onder een andere
naam zodat het nog niet verloren is.  De nieuwe naam bestaat uit de oude
naam gevolgd door een "~".

Als Emacs klaar is het bestand te bewaren laat ze de naam van het bestand
zien.  Het is een goede gewoonte een bestand redelijk vaak te bewaren
zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht.

>> Type C-x C-s, om je copie van deze uitleg te bewaren.  Als het goed is
   verschijnt "Wrote ...TUTORIAL" op de onderste schermregel.

OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s
typt, en daarna ook niets meer.  Dit komt door een eigenschap van de
machine waarop je werkt die te maken heeft met `flow control'.  Met C-s
stopt de `flow' en komt niets meer van wat je typt bij Emacs terecht.  Om
deze situatie te herstellen, type C-q.  Lees daarna de "Spontaneous Entry
to Incremental Search" sectie in het Emacs handboek over hoe om te gaan
met deze situatie.

Je kan een bestaand bestand bezoeken, om het te bekijken of het te
wijzigen.  Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat.  Dit is
de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het bestand, dat
initieel leeg zal zijn, en voeg tekst toe.  Zodra je de tekst bewaart
wordt het bestand werkelijk gecreeerd, met de tekst als inhoud.  Vanaf dat
moment ben je dus bezig met een bestaand bestand.


* BUFFERS